Podstawa prawna

Czy używane licencje oprogramowania są legalne?

Tak, używane licencje oprogramowania są legalne, jeśli spełniają cztery warunki z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej C-128/11 (UsedSoft przeciwko Oracle): pierwsza sprzedaż w Europejskim Obszarze Gospodarczym, licencja wieczysta, pełna zapłata i trwałe odinstalowanie kopii przez sprzedającego.

To najważniejsze pytanie w tej kategorii, i nie przypadkiem. Polski rynek wtórny jest skażony: obok legalnych brokerów stoją sklepy z „Office 2021 Pro Plus za 349 zł". Poniżej rozkładamy wyrok na czynniki pierwsze, pokazujemy, czego nawet legalna odsprzedaż nie obejmuje, i publikujemy naszą politykę zero piractwa wprost, zamiast chować ją w regulaminie.

TSUE C-128/11

Wyrok, który to przesądził: UsedSoft przeciwko Oracle

Sprawa dotyczyła niemieckiej firmy UsedSoft, która skupowała i odsprzedawała używane licencje Oracle pobierane z internetu, nie na płytach. Oracle argumentowało, że licencja to tylko prawo do korzystania, nie sprzedaż towaru, więc żadne „wyczerpanie prawa" nie ma zastosowania.

Trybunał się nie zgodził. Orzekł, że gdy producent sprzedaje licencję na czas nieokreślony za jednorazową opłatą odpowiadającą wartości rynkowej kopii, ekonomicznie jest to sprzedaż, niezależnie od tego, czy program dostarczono na płycie, czy do pobrania. Prawo do dalszej dystrybucji tej konkretnej kopii się wyczerpuje: producent już dostał zapłatę.

Podstawą prawną jest art. 4 ust. 2 dyrektywy 2009/24/WE w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych: pierwsza sprzedaż kopii programu w Unii przez uprawnionego lub za jego zgodą wyczerpuje prawo do kontrolowania dalszej dystrybucji tej kopii na terenie Unii. To ten przepis, nie życzliwość sądu, stoi za całym rynkiem wtórnym licencji.

W skrócie

2012, Trybunał Sprawiedliwości UE
Wyczerpanie prawa dotyczy uprawnienia, nie nośnika
Zgoda producenta na odsprzedaż nie jest wymagana
Podstawa: art. 4 ust. 2 dyrektywy 2009/24/WE

Cztery warunki

Warunki, które musi spełnić odsprzedaż, wszystkie naraz

Jeśli którykolwiek z czterech warunków nie jest spełniony, odsprzedaż nie jest legalna, niezależnie od tego, jak solidnie wygląda faktura. Nie ma czegoś takiego jak „w 75% legalna licencja".

Cztery warunki legalnej odsprzedaży licencji wieczystej wg TSUE C-128/11
Warunek	Co to oznacza w praktyce
Pierwsza sprzedaż w EOG	Licencja musiała zostać po raz pierwszy sprzedana przez producenta lub za jego zgodą na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Licencje sprzedane pierwotnie poza EOG nie kwalifikują się do odsprzedaży na tej podstawie.
Licencja wieczysta	Prawo do korzystania musi być bezterminowe, za jednorazową opłatą. Subskrypcje i inne umowy na czas określony nie są objęte wyczerpaniem prawa: to usługa, nie sprzedaż kopii.
Pełna zapłata	Pierwszy nabywca musiał zapłacić kwotę odpowiadającą pełnej wartości ekonomicznej kopii. Licencje NFR (not for resale), promocyjne czy edukacyjne z zaniżoną ceną zwykle tego warunku nie spełniają.
Trwałe odinstalowanie u sprzedającego	Sprzedający musi w momencie sprzedaży trwale usunąć własną kopię i zaprzestać jej używania. Jedna licencja nie może działać w dwóch miejscach naraz. Dokumentuje się to podpisanym oświadczeniem.

To dlatego weryfikacja prawna oferty na naszej giełdzie nie jest formalnością: to bramka, przez którą oferta albo przechodzi w całości, albo w ogóle nie trafia na rynek. Jeśli chcesz sprawdzić, czy Twój własny rejestr ma komplet dokumentów na wypadek kontroli, zacznij od audytu licencji oprogramowania.

TSUE C-166/15 (Ranks)

Czego nie wolno: kopie zapasowe i obrazy ISO

Sam wyrok UsedSoft nie kończy tematu. Trzy lata później Trybunał doprecyzował sprawę w wyroku C-166/15 (Ranks i Vasiļevičs). Dwaj obywatele Łotwy sprzedawali kopie zapasowe programów Microsoft na płytach, powołując się na wyczerpanie prawa z UsedSoft. Trybunał orzekł, że to nie to samo: jeśli oryginalny nośnik uległ uszkodzeniu, zniszczeniu albo zgubieniu, odsprzedawca nie może dostarczyć własnej kopii zapasowej bez zgody producenta, nawet jeśli sama licencja mogłaby zostać legalnie odsprzedana.

Wyczerpanie prawa dotyczy uprawnienia i dokumentacji, nie konkretnego pliku instalacyjnego.

Dlatego nigdy nie wysyłamy obrazów ISO ani kopii zapasowych. Sprzedajemy uprawnienie, numer umowy i dokumenty; instalację pobierasz ze źródła producenta: portalu licencyjnego Microsoft, strony Adobe czy Autodesk.

KIO 3160/22

Przetarg publiczny nie może wymagać wyłącznie „nowych" licencji

Przez lata specyfikacje warunków zamówienia (SIWZ) standardowo wymagały „nowych" licencji, co automatycznie wykluczało rynek wtórny, mimo że dawał te same uprawnienia taniej. Krajowa Izba Odwoławcza rozstrzygnęła tę kwestię w wyroku KIO 3160/22 (15 grudnia 2022): wymóg dostarczenia wyłącznie nowych licencji, z wykluczeniem legalnych licencji wtórnych, narusza zasadę uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, jeśli licencja wtórna daje zamawiającemu identyczny zakres uprawnień. Zamawiający nie może więc bez uzasadnienia zamykać drzwi przed tańszą, równie legalną opcją.

To odblokowuje sektor publiczny i regulowany, który dział zakupów opisuje szerzej na stronie zastosowań License.pl.

Publiczna deklaracja

Polityka „Zero piractwa"

Nie handlujemy crackami, keygenami ani kluczami KMS/MAK. Nie sprzedajemy kluczy retail ani wolumenowych, których pierwsza sprzedaż nastąpiła poza Europejskim Obszarem Gospodarczym. Nie sprzedajemy subskrypcji: Microsoft 365, Adobe Creative Cloud i licencje CSP są z definicji umowami na czas określony i, jak wprost potwierdza dokumentacja Microsoft, nieprzenoszalne. Odrzucamy każdą ofertę, która nie przejdzie czterech warunków TSUE C-128/11, zanim stanie się widoczna dla kupującego.

Zero cracków, keygenów i aktywatorów
Zero kluczy KMS/MAK

Zero kluczy spoza EOG
Zero subskrypcji: M365, Adobe CC i CSP są nieprzenoszalne

Praktyka

Jak odróżnić legalną licencję wtórną od szarego klucza

Numer seryjny wygląda identycznie w obu przypadkach. Różnica jest w dokumentacji, która za nim stoi.

Legalna licencja wtórna a szary klucz z aukcji
Cecha	Legalna licencja wtórna	Szary klucz z aukcji
Numer umowy licencyjnej	Jest, możliwy do zweryfikowania	Zwykle brak
Faktura pierwotnego zakupu	Dołączona do dokumentacji	Nie istnieje albo nie dotyczy tego klucza
Kraj pierwszej sprzedaży	Udokumentowany, w EOG	Nieznany, często poza EOG
Oświadczenie o odinstalowaniu	Podpisane przez poprzedniego właściciela	Nie istnieje
Cena	50 do 70% ceny nowej	Nieproporcjonalnie niska

Jeśli sprzedawca nie potrafi pokazać numeru umowy i faktury pierwotnej, zanim zapłacisz, nie kupujesz licencji wtórnej: kupujesz ryzyko. Pełne rozliczenie tego mechanizmu, w tym co dzieje się przy audycie producenta, opisujemy na stronie audytu licencji, a plany z eksportem raportu audytowego znajdziesz na cenniku.

Najczęstsze pytania

Pytania, które słyszymy najczęściej

Czy używane licencje oprogramowania są legalne?

Tak, jeśli spełniają cztery warunki z wyroku TSUE C-128/11 (UsedSoft przeciwko Oracle): pierwsza sprzedaż w EOG, licencja wieczysta, pełna zapłata i trwałe odinstalowanie kopii przez sprzedającego. Wszystkie cztery muszą być spełnione naraz.

Na czym polega wyrok TSUE C-128/11 (UsedSoft vs Oracle)?

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł w 2012 roku, że sprzedaż licencji na czas nieokreślony za jednorazową opłatą odpowiadającą wartości rynkowej kopii wyczerpuje prawo producenta do kontrolowania dalszej dystrybucji tej kopii, na podstawie art. 4 ust. 2 dyrektywy 2009/24/WE.

Czy licencja Microsoft 365 jest przenoszalna?

Nie. Microsoft 365, tak jak Adobe Creative Cloud i licencje CSP, to subskrypcje na czas określony z cykliczną opłatą, więc nie obejmuje ich wyczerpanie prawa z wyroku UsedSoft. Microsoft wprost opisuje je jako nieprzenoszalne.

Czym różni się licencja OEM od wolumenowej?

Licencja OEM jest przypisana do konkretnego urządzenia, na którym została pierwotnie zainstalowana, i może zmienić właściciela wyłącznie razem z tym urządzeniem. Licencja wolumenowa nie jest związana ze sprzętem, dlatego to właśnie ją obejmuje wyrok TSUE C-128/11 o odsprzedaży.

Czy można sprzedawać kopie zapasowe lub obrazy ISO oprogramowania?

Nie. Wyrok TSUE C-166/15 (Ranks i Vasiļevičs) odróżnia sprzedaż uprawnienia od dostarczenia pliku instalacyjnego. Jeśli oryginalny nośnik zaginął lub uległ zniszczeniu, sprzedający nie może dostarczyć własnej kopii zapasowej bez zgody producenta. Przenosi się licencję i dokumenty, a instalację pobiera się ze źródła producenta.

Czy urząd może kupić używane licencje w przetargu publicznym?

Tak. Zgodnie z wyrokiem Krajowej Izby Odwoławczej (KIO 3160/22 z 15 grudnia 2022) zamawiający nie może wymagać wyłącznie „nowych" licencji, jeśli legalna licencja wtórna daje identyczny zakres uprawnień: taki wymóg narusza zasadę uczciwej konkurencji.

Jakie dokumenty potwierdzają legalność licencji wtórnej?

Numer umowy licencyjnej, faktura pierwotnego zakupu, dowód kraju pierwszej sprzedaży w EOG oraz podpisane oświadczenie poprzedniego właściciela o trwałym odinstalowaniu oprogramowania. Razem tworzą łańcuch własności (chain of title).

Czy Office 2021 Pro Plus za 349 zł jest legalny?

Prawie na pewno nie w wolumenie, w jakim jest oferowany. Legalna licencja wolumenowa, spełniająca cztery warunki TSUE C-128/11, nie może kosztować tyle, ile klucz z serwisu aukcyjnego. Cena tego rzędu wskazuje zwykle na klucz MAK, KMS albo klucz sprzedany poza EOG, bez ważnego łańcucha własności.

Czy można kupić licencje spoza Unii Europejskiej?

Nie u nas. Nie handlujemy kluczami retail ani wolumenowymi sprzedanymi pierwotnie poza Europejskim Obszarem Gospodarczym, ponieważ nie spełniają pierwszego z czterech warunków TSUE C-128/11 i nie przechodzą naszej weryfikacji prawnej.

Zobacz łańcuch własności, zanim wydasz złotówkę

Zarządzanie licencjami oprogramowania i zakup licencji wtórnej to u nas jedna operacja: skaner liczy oszczędność bez konta, w 20 sekund.

Sprawdź oszczędności