RDS CAL cena: licencja RDS per user i per device do serwera terminalowego

Żeby jedna osoba mogła legalnie pracować w sesji pulpitu zdalnego, musi mieć pokryte dwie warstwy: prawo dostępu do serwera i prawo do sesji zdalnej. Licencji serwera nie liczymy tutaj na osobę, bo ta jest kupowana raz na sprzęt, i wracamy do niej w rachunku dla całej firmy.

Przy licencjonowaniu na użytkownika stanowisko kosztuje 213,44 zł za User CAL plus 735,23 zł za RDS User CAL, razem 948,67 zł netto. Przy licencjonowaniu na urządzenie jest to 166,04 zł plus 735,23 zł, czyli 901,27 zł netto. Różnica wynosi 47,40 zł na stanowisko.

I tu jest wniosek, którego w polskich zestawieniach nie widzieliśmy nigdzie, a który zmienia sposób podejmowania tej decyzji. Przejście z modelu na użytkownika na model na urządzenie obcina dolną warstwę o 22,2 procent, ale cały rachunek za stanowisko tylko o 5,0 procent, ponieważ droższa warstwa RDS kosztuje tyle samo w obu wariantach. Innymi słowy: model per device nie jest tanią wersją licencjonowania terminalowego. Przy dwudziestu stanowiskach cała oszczędność to 948 zł, czyli mniej niż jedno stanowisko. Decyzję między user a device należy więc podejmować na podstawie tego, czego faktycznie masz mniej w firmie, a nie licząc na obniżkę rachunku.

Model na urządzenie ma sens wtedy, gdy urządzeń jest realnie mniej niż ludzi. Klasyczny przypadek to praca zmianowa: dwadzieścia komputerów obsługiwanych przez czterdzieści osób na dwie zmiany to dwadzieścia Device CAL-i i dwadzieścia RDS Device CAL-i, czyli 18 025,40 zł zamiast 37 946,80 zł za czterdzieści kompletów na użytkownika. Oszczędność 19 921,40 zł nie bierze się z niższej stawki, tylko z tego, że licencji jest o połowę mniej.

Poza ceną oba warianty różnią się tym, co serwer licencji faktycznie potrafi z nimi zrobić, i to jest ważniejsze niż 47,40 zł. Microsoft opisuje te różnice w dokumentacji Remote Desktop Services i sprowadzają się one do jednego zdania: tryb per device jest egzekwowany technicznie, tryb per user nie.

W trybie na urządzenie serwer licencji wydaje przy pierwszym połączeniu licencję tymczasową ważną 90 dni, a przy kolejnym podnosi ją do stałej. Stała licencja odnawia się w losowym okresie od 52 do 89 dni. Puli nie da się przekroczyć: gdy licencje się skończą, kolejne urządzenia po prostu nie dostaną stałej licencji. Można natomiast odzyskać do 20 procent wydanych licencji, co ratuje sytuację po wymianie sprzętu.

W trybie na użytkownika Microsoft pisze wprost, że licencjonowanie nie jest egzekwowane, a pula może zostać przekroczona z naruszeniem warunków licencyjnych. Serwer wyda licencję każdemu, kto się zaloguje, także wtedy, gdy kupionych licencji dawno zabrakło. Żadnej z nich nie da się odzyskać. To jest dokładnie ten mechanizm, przez który firmy odkrywają brak kilkudziesięciu RDS CAL-i dopiero w rozmowie z audytorem, bo przez lata nic nie przestało działać i nic nie zgłosiło błędu.

Praktyczny wniosek dla zgodności: jeżeli pracujesz w trybie per user, licznik w Remote Desktop Licensing Manager jest jedynym miejscem, w którym zobaczysz prawdę, i trzeba go czytać samodzielnie. Warto go wpisać do stałej listy kontrolnej razem z resztą stanu licencyjnego, o czym piszemy przy ewidencji oprogramowania.

Microsoft daje 120 dni karencji, w czasie których serwer sesji działa bez żadnego serwera licencji. Po tym okresie klienci muszą mieć ważną licencję RDS wydaną przez serwer licencji, żeby w ogóle zalogować się do sesji zdalnej. Ten mechanizm tłumaczy większość paniki, którą widać w firmach mniej więcej cztery miesiące po uruchomieniu nowego serwera: wdrożenie było testowe, potem weszło do produkcji, nikt nie kupił licencji i pewnego dnia ludzie przestali się logować.

Karencja jest też pułapką odwrotną. Jeżeli wdrożenie działa w trybie per user na kupionym serwerze licencji, nic nigdy nie przestanie działać, nawet gdy licencji brakuje. Brak sygnału z systemu nie jest dowodem zgodności i to jest najważniejsza rzecz do zapamiętania z tej strony.

Lista niżej to minimum, które warto przejść przed rozmową z producentem albo przed audytem legalności oprogramowania. Każdy punkt daje się sprawdzić w godzinę, a każdy z nich widzieliśmy jako źródło różnicy w wyliczeniu.