Przeniesienie licencji oprogramowania: na inny komputer, przy sprzedaży i połączeniu firm

To najczęstszy przypadek i zarazem ten, w którym najłatwiej pomylić typy. Licencję pudełkową Windows albo Office, kupioną jako retail, wolno przenieść na nowy komputer: odinstalowujesz program ze starej maszyny, a klucza używasz na nowej. Warunkiem jest to, że w danym momencie licencja działa tylko na jednym stanowisku. To samo dotyczy licencji wolumenowej, tyle że tam przypisanie stanowisk pilnuje umowa, a nie pojedynczy klucz.

Zupełnie inaczej wygląda to przy licencji OEM. OEM aktywuje się trwale na płycie głównej pierwszego komputera i tego powiązania nie da się przenieść. Kiedy sprzęt pada albo idzie na wymianę, licencja OEM zostaje z nim: nie wraca do puli, nie przechodzi na nową stację i nie ma wartości jako osobna pozycja. To jest dokładnie ta różnica, przez którą OEM wychodzi taniej przy zakupie, a drożej w całym cyklu życia sprzętu.

Dla firmy z kilkudziesięcioma stanowiskami wniosek jest praktyczny: jeśli sprzęt rotuje co kilka lat, licencje przypisane do podmiotu (wolumenowe albo wieczyste z rynku wtórnego) zwracają się szybciej niż OEM kupowany razem z każdym nowym komputerem. Które licencje da się przełożyć, a które przepadają razem ze sprzętem, widać dopiero wtedy, gdy firma prowadzi rzetelną ewidencję oprogramowania i zestawia zakupy z cyklem wymiany.

Trzeci przypadek to sprzedaż licencji, której firma już nie potrzebuje, innemu przedsiębiorstwu. Podstawą jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-128/11 (UsedSoft przeciwko Oracle). Trybunał uznał, że po pierwszej sprzedaży kopii programu na terenie Unii, za wynagrodzeniem odpowiadającym wartości rynkowej i na czas nieoznaczony, prawo do dystrybucji tej kopii się wyczerpuje. Producent nie może już blokować kolejnego przeniesienia.

W praktyce oznacza to, że wieczystą licencję wolumenową wolno sprzedać innej firmie, nawet jeśli umowa licencyjna zawiera zakaz cesji, pod warunkiem że sprzedający trwale usunie u siebie każdą kopię i przekaże komplet dokumentów. Wyczerpanie działa na całym obszarze Unii, więc licencja kupiona pierwotnie w Niemczech może legalnie trafić do polskiej firmy. Więcej o samej podstawie prawnej piszemy na stronie o legalności oprogramowania.

To jest ta sama ścieżka, która zasila giełdę licencji wtórnych. Firma po migracji do chmury sprzedaje wieczyste licencje, których już nie używa, a firma szukająca oszczędności kupuje je o 50 do 70 procent taniej niż nowe. Jeśli po transakcji albo po zmianie narzędzia zostają Ci licencje, sprawdź ich wycenę albo od razu zgłoś licencje Microsoft do sprzedaży. Gotowe używane licencje Microsoft po drugiej stronie kupisz z pełnym łańcuchem własności.

Przeniesienie, którego nie da się udowodnić na papierze, jest z punktu widzenia kontroli tak samo warte, co jego brak. Dowodem legalności nie jest działający program ani sam klucz produktu, tylko łańcuch dokumentów: faktura pierwotnego zakupu, umowa albo warunki licencji, podstawa przejścia na obecnego właściciela (umowa sprzedaży, plan połączenia, protokół przekazania) i oświadczenie poprzednika o odinstalowaniu.

Przy zakupie licencji wtórnej ten komplet powinien iść w pakiecie z ceną, a nie być czymś, o co trzeba dopominać się po transakcji. Na giełdzie każda oferta ma widoczny łańcuch własności jeszcze przed zakupem, a dokumenty trafiają automatycznie do rejestru kupującego, skąd można je wyeksportować dla audytora. Kiedy przyjdzie audyt licencyjny Microsoft albo kontrola legalności, liczy się właśnie to, że komplet jest pod ręką, a nie do odtworzenia z pamięci.